Hayata dair havada ne varsa...

Ana Sayfa İletişim Sık Sorulan Sorular Son Depremler Meteogramlar Radar Görüntüleri Uydu Görüntüleri Döviz
 
  Genel Bilgiler
  Sinoptik Haritalar
  Denizcilere Özel Tahmin
  Çiftçilere Özel Tahmin
  Turizmcilere Özel Tahmin
  6 Aylık Uzun Vade Tahmin
  Yol Durumu Ve Kameralar
  Meteorolojik Afetler
  Haftalık Afet Raporu
  Fotograf - Video
  Faydalı Linkler
  








 
>> İl İl Hava !

     Meteoroloji Terimleri Sözlüğü    X

        
Abrolos Brezilya'da, St. Thome ve Frio Burunları arasında, Mayıs ve Ağustos ayları arasında gözlenen şiddetli fırtına.
Açık Hava Türbülansı Brezilya'da, St. Thome ve Frio Burunları arasında, Mayıs ve Ağustos ayları arasında gözlenen şiddetli fırtına.
Adveksiyon Havanın hareketi (rüzgar) sonucunda, atmosfer içindeki herhangi bir özelliğin yatay taşınımı. Örneğin; sıcaklık ve nem adveksiyonu gibi. En basit anlatımıyla, yatay olarak ısının bir bölgeden bir bölgeye taşınmasıdır.
Afos Alan İşlemleri ve Hizmetleri Otomasyonunun kısaltması (Automation of Field Operations and Services). Bu otomasyon, Ulusal Hava Servisi birimlerini, hava veri iletişimini sağlamak amacıyla birbirine bağlayan bir bilgisayar sistemidir.
Akdeniz Batılısı Akdeniz üzerinde esen batılı rüzgarlara verilen yerel bir isim.
Akı Radyasyon, ısı ve ışık gibi özelliklerin, bir yüzeyin birim alanından geçen veya akan miktarı.
Aktinometre Güneş radyasyonlarını ölçen alet. Bu aletin yazıcılı yani kaydedicili olanına da Aktinograf adı verilir.
Alçak Basınç (Depresyon) veya Alçak Yağış ve şiddetli rüzgarın eşlik ettiği esasta alçalan hava bölgesi. Alçak basınç k ötü hava sistemidir, bununla beraber cephesiz eski alçak basınç çok kötü hava koşulu oluşturmayabilir.
Altimetre Basınç yerine yüksekliği göstermek üzere düzenlenmiş aneroit barometre. Üzeri eşit aralıklarla bölünmüş bu barometrede "sıfır" uçuşun başladığı yüksekliğe ayarlanmıştır. Yazıcı tipine ise "altigraph" adı verilir. Meteorolojistler tarafından altimetre, deniz seviyesi basıncına göre yüksekti ölçmede kullanılmaktadır.
Altokümülüs Uluslararası bulut sınıflandırmasında, B ailesi içinde bir orta bulut türü. Beyaz yada gri renkte, tabaka veya parça şeklinde olabilen gölgeli bulutlardır. Kenarları ince ve geçirgendir. Birkaç farklı seviyede birden gözlenebilir. Altostratus bulutu gün içinde değişerek altocumulus şekline dönüşebilir ve bu gün boyunca devam edebilir. Çoğunlukla genel görünüşü lif lif ve dağınık olmalarıdır. Orta enlemlerde bulut tabanı 8 000-18 000 feet arasındadır. Yün demeti şeklindeki görüntülerinden dolayı bazen cirrocumulus bulutlarıyla karıştırılır ama onlardan farkı kütlelerinin büyük olması ve gölgesinin olmasıdır. Bu bulut tipinin altocumulus castellanus veya altocumulus lenticularis, cumulogenitus, floccus, opacus, translucidus, undulatus ve Virga gibi alt tipleri vardır.
Antisiklon veya Yüksek Berraklaşan gökyüzü ve uzaklaşan yüzey rüzgârlarıyla esas olarak çöken hava sahası.
   B      
Bahar Gündönümü Kuzey Yarımkürede ilkbahar, Güney Yarımkürede sonbahar mevsiminde hemen hemen gece ve gündüzün birbirine eşit olduğu zaman. Kuzey Yarımküre için 20 Mart civarı gece ve gündüz birbirine eşit olur. Sonbahar gündönümünde ise 20 Eylül civarı ikinci kere gece ve gündüz süresi eşitlenir.
Bar Basınç birimi. Ortalama deniz seviyesinden 100 m. yukarıdaki ortalama atmosfer basıncına eşittir. Standart atmosfer basıncı ise 760 mm.dir (1013.3 Mb.). Milibar ise barın binde biri değerindedir.
Baroklinik Atmosfer içerisinde basınç yüzeyleri ile yoğunluk yüzeylerinin birbirleriyle kesişmeleri. En fazla kullanılan anlamıyla, kontur(eş yükseklik eğrisi) ve izotermlerin(eş sıcaklık eğrisi) birbirini kesmesi yani adveksiyonun var olduğu durumdur.
Basınç Altimetresi Basınç birimi yerine feet olarak yükseklik göstermeye ayarlanmış aneroid barometredir. Doğru altimetre ayarları kullanıldığında standart atmosfer değerleri sağlıklı olarak elde edilir.
Basınç Eğimi Basıncın zamana bağlı düşüşünün (yani basıncın değişim grafiğinin eğiminin) nicelik sınıflandırması aşağıda gösterilmektedir.
 
Büyük düşüş
(veya yükseliş)
3 saatte 8-10 milibar (mb) veya
daha fazla
Hızlı düşüş
(veya yükseliş)
3 saatte 6-8 milibar (mb)  
Orta düşüş
(veya yükseliş)
3 saatte 3-6 milibar (mb) arasında
Yavaş düşüş
(veya yükseliş)
3 saatte    3 milibar (mb) daha az


Eğimin, sadece geçici küçük bir değişim olmayıp, gerçek bir değişim trendi olarak kendini göstermesine olanak sağlamak için üç saatlik bir zaman aralığı alınmıştır.

Belat Arabistan'ın güney kıyılarında esen ve iç kesimlerdeki çöllerden kıyılara kum taşıyan kuvvetli kuzey ve kuzeybatılı rüzgarlardır.
Bellot Rüzgarları Kanada Arktik bölgesinde esen rüzgar.
Bulutlu Bütün halindeki bulutların, tamamını veya tamamına yakınını kapladığı bir gökyüzü bulutlu olarak tanımlanır.
Bulut Örtüsü Görüntü alanına giren gökyüzünün sekizde biri ölçek alınarak ölçümlendirilir. Bizim kullanımımızda bu terim, gözlemlerin yapıldığı bölgeyi etkilemesi olanaklı olan bulut örtüsü anlamına daha yakındır. Örneğin bir ilerleyen cepheden cirrus ve altostratuslarla dolu bir batı gökyüzü yarı, yani sekizde dört kadar kapalı bir gökyüzünü ifade eder, ama ufuktaki tanımlanamayan ve hızla yaklaşmayacağı apaçık olan bulutlar da olmasa tamamen açık, temiz olacak bir gökyüzünün herhangi bir oranda bulutla kapalı kabul edilmesi gereksizdir.
Bora Adriyatik Denizinin doğu kıyılarında dağlardan aşağı doğru esen, kuru, soğuk ve zaman zaman hasarlara neden olan kuzey doğulu rüzgar. Genellikle kış mevsiminde, Orta Avrupa ile Balkanlar üzerinde yüksek basınç, Akdeniz üzerinde ise alçak basınç merkezi olduğu sinoptik modellerde görülür.
Boran Amerikan tipisine benzeyen, Sibirya ortalarında ve Güney Rusya'da yaşanan kuvvetli kuzeyli fırtınalar. Fırtınanın esas etkisi geniş düzlüklerde görülür. Yerde ince bir tabaka halinde bulunan karı yerden kaldıran fırtına görüşü sıfıra indirerek, görmeyi olanaksız kılar. Öldürücü bir soğuk fırtınaya eşlik eder ve ortamı yaşanmaz hale getirir.
Boyun İki yüksek ve iki alçak arasında durgun basınç bölgesi.
Bulanık Gökyüzü Nemli ve dumanlı yani bulanık ve sıkıcı gökyüzü için kullanılan bir terim.
   C-Ç      
Castellanus Normal olarak dış kısımlarında cumuluform bulut kulelerinin geliştiği altostratus bulutları dizileri. Birkaç saat içinde gökgürlemeli fırtınanın habercisidir.
Cirit Boşalım Doğrudan ve sürekli olarak buluttan yere doğru boşalan, zayıf ve negatif yüklü enerji.
Curuf Buz Hava sıcaklığı donma noktasına ulaşmadığı halde, aşırı soğumuş haldeki akan veya durgun su tabanlarında kar kütlesine benzeyen, ince uzun kristaller halinde veya küçük tabakalar halindeki buz. Bu tür buz oluşumları zaman zaman boruları tıkadığından barajlarda büyük hasarlara veya kanaletlerde su taşkınlarına neden olurlar.
Çan Eğrisi Hareket Kasırganın kendi normal güzergahı olan batılı yönden ayrılarak önce kutuplara doğru yönelmesi sonra da doğuya hareketiyle ortaya çıkan çan eğrisi şeklindeki hareketi.
Çatal Şimşek Şimşeğin ana kanalının yan taraflarından çıkan ışıklı çatalların oluşturduğu şimşek. Bu çatalların oluşmasındaki neden, ana kanalın etrafındaki (+) veya ( - ) yüklü elektrik iyonlarının birbirine karşı üstünlük taşımasıdır.
Çekirdek Meteorolojide, atmosferik nemin üzerinde yoğunlaştığı herhangi bir yapıdaki parçacık. Bu parçacıkların bir kısmı sülfür oksit veya azot gibi higroskopik gazlar içerirken, bazıları da organik veya inorganik toz parçacıklarından oluşur. Çekirdekler, toz fırtınaları, volkanik püskürmeler, tuzlu deniz suyu serpintisi ve yanma gibi işlemler sonucunda atmosfere karışırlar.
Çekirdeklenme Meteorolojide, su buharından sıvı suya veya sıvı sudan buza dönüşüm aşamasının başlaması durumu. Yoğunlaşmanın merkezlerinde, iyon ve diğer parçacıkların hareketi.
Çiğkuşağı Güneş ışınlarının çiğ damlalarında kırılması ve yansıması sonucunda yerde oluşan hiperbol şekilli renkli kuşak.
Çökme Genellikle antisiklonlarda görülen havanın aşağıya doğru olan hareketi. Çökme olayı, atmosferin aşağı tabakalarında yatay harekette diverjans görülen geniş bir sahada gözlenir. Basınç yükselişi görülen bölgelerde çökme olayı kaçınılmazdır. Havanın aşağıya doğru yavaş çöküşü sırasında sıkışan hava kuru adyabat oranında ısınır, termal yapısı değişir ve daha da kararlı bir yapıya bürünür. Geniş bir alanı kaplayan ve hareketi engellenmiş yüksek basınç alanlarında çökme olayı oldukça belirgindir. Çökmenin olduğu alanlarda yerde eğer sis ve kirlilik varsa bu olayların etkisi bir kat daha artar.
Çözülme Yüksek atmosferde, ultraviyole radyasyonunun da etkisiyle, atmosferik moleküllerin atom bileşenlerine ayrışması. Bir molekülün çözülmesini sağlamak için gerekli olan en az enerji, o molekülün "ayrışma enerjisidir". Atmosferde ayrışma genellikle oksijen gazında ve 80 km'den daha yukarı seviyelerde gerçekleşir.
   D      
Dağ Rüzgar Sistemi Dağlık alanlarda, dağ ve düzlük, dağ ve vadi, vadi boyunca, vadiye çapraz olarak veya eğim rüzgarları gibi günlük sıcaklık değişimlerinden kaynaklanan rüzgarların genel oluşum sistemi için kullanılan terim.
Dağılma Havada asılı halde duran küçük parçacıkların üzerine gelen radyasyonun tüm yönlere dağılması işlemi. Dağılma işlemi, atmosferin mavi rengi almasında, gökkuşağının oluşmasında veya günbatımında gökyüzünün portakal rengini almasındaki temel nedendir. Bu parçacıklar aynı zamanda radarla yapılan işlerde, radardan gönderilen veya geri dönen radyo dalgalarının az da olsa yönlerinin değişmesine neden olmaktadır. Dağılma işlemi, aynı zamanda gelen radyasyonun şiddetinin azalmasına da neden olmaktadır.
Dağınık Gökyüzü Radyasyonu Doğrudan gelen güneş ışınlarının yer tarafından emilmesinden ayrı olarak, atmosfer tarafından yansıtılan güneş radyasyonun yer tarafından emilmesi. Yerküre, yıl boyunca emdiği toplam kalorinin 36 birimini doğrudan güneş radyan enerjisinden, 26 birimini ise atmosferden dağınık olarak yansıyan radyasyondan sağlar.
Dalga Siklon Bir cephe sisteminin önünde oluşan ve cepheyle beraber cephenin önünde hareket eden siklona verilen isim. Siklonun merkezi civarındaki sirkülasyon, cephesel sistemin, cephesel dalganın deforme olmasına, bozulmasına neden olur. Göçmen siklon veya göçmen alçak olarak ta isimlendirilir.
Dalga Yansısı Bir radar sinyalinin dalga geliş yönünün tam zıttı yani 180 ° olarak geri yansıtılması. Bu kavram aynı zamanda radyan enerjinin yeryüzüne ulaşmadan geriye yansıtılmasını açıklamak için de kullanılır.
Deniz Seviyesi Meteorolojide sık kullanılan bu terimden aslında anlaşılması gereken şey ortalama deniz seviyesidir. Deniz seviyesi, uzun yıllar boyunca yapılan ölçümler sonucunda elde edilen aktüel deniz suyu yüzeyinin ortalama yüksekliğidir. Ortalama deniz seviyesi yüksekliği, bu seviyeden yukarıda veya aşağıda olan yerlerin bu seviyeye göre yükseltisini belirtmek için kullanılır. Gerçek deniz seviyesi, dalgalar, ölü dalgalar, gelgitler ve değişen statik atmosfer basıncı nedeniyle sürekli olarak değişmektedir. Bu nedenle ortalama deniz seviyesi yüksekliğinin elde edilebilmesi için uzun yıllar ölçümü gerekmektedir. Genellikle ortalama okyanus seviyesi, okyanus su sıcaklığının derinlemesine ısınması veya soğumasıyla yayılma veya daralma nedeniyle; veya buz adacıkları ile buzulların erimesiyle değişiklik göstermektedir. Lokal olarak ise su tabanında olabilecek bir çökme veya yükselme ile kıyıların kaybolması veya daha fazlasının ortaya çıkarak seviyeyi değiştirmesi mümkündür.
Deniz Şafağı Deniz veya okyanuslarda dolaşan gemilerin parlak yıldızları yol belirlemede referans olarak kullanabildikleri ve ufuğun belirgin olduğu zaman. Deniz şafağı, güneş merkezinin ufuktan 12 derece daha aşağıda olduğu zaman son bulur. Bu durumda ufuğun gözle görülmesi ve yıldızların izlenmesi zorlaşır.
Densus Yüksekliği ve kalınlığından dolayı rasatçı tarafından tam olarak tanımlanamayan ve diğer tür orta ve alçak bulut türleriyle karıştırılan cirrus bulutu.
Dereko Çok uzun yol kat edebilen, hızlı hareketli, yaygın ve yoğun oraj hattı. Yüzlerce mil boyunca esen doğrusal ve hasar yaratan rüzgarlarıyla tanımlanır. İspanyol kökenli bir kelimedir.
Doğru ve Ters Dönme Rüzgâr yönünü saat yönünde değiştirdiğinde doğru dönme (kısaca "doğru") ve ters saat yönünde değiştirdiğinde ters dönme (kısaca "ters") adı verilir.
Don Meydana gelmesi için soğuk hava ve açık gökyüzü gereklidir. İlk önce çukur ve rüzgârdan korunmuş, nispeten alçak bölgelerde oluşur. Evvela toprak sıcaklığı donma noktasının altına iner (toprak donu). Eğer soğuma devam ederse soğuk giderek zeminin üzerindeki hava tabakası içine yayılır (hava donması). Eğer bir don hafif bir rüzgârla birlikte olursa o zaman şiddetli don olması muhtemeldir.
   E      
Eğik Rüyet Ufka doğru eğimli görüş hattı boyunca, belli bir referans noktasının çıplak gözle görülebileceği ve tanımlanabileceği en uzak görüş uzaklığıdır.
Eğimli Çizgisel Yağış (Fallstreaks) Yüksek bulutlardan -çoğunlukla cirrus'lerden- kaynaklanan üst atmosferde binlerce metre yükseklikten gömülen buz sağanakları (muhakkak yere kadar inmeyebilir). Kötü hava sistemlerinin önünde olduklarında alçalırlarken, aşağı seviyelerde normal olarak yukarıdakilerden daha kuvvetsiz olan rüzgârların içine düştüklerinde yollarından saptırılırlar. Bu şekilde, kaynaklandıkları ana bulutun baş tarafından geriye doğru sürükleniyormuş gibi görünürler. Hava kütlelerinin sıcaklıkları ile rüzgârlar arasındaki karşılıklı ilişkiler nedeniyle buz parçalarının kuyruk çizgileri sıcak hava kütlesinin bulunduğu bölgeyi işaret eder. Böylece sıcak cephenin ilerisindeki eğimli yağışlar çoğunlukla güney-batıya (SW) ve soğuk cephe arkasındakiler de güney-doğuya (SE) yönlenirler. (Güney yarıküresinde ise sırasıyla kuzey-batı [NW] ve kuzey-doğuya [NE] yönlenirler).
Eksozfer Atmosferin gaz yoğunluğu düşük, bir molekülle diğerinin çarpışma mesafesi yüksek, moleküllerin atmosfer dışına kaçması mümkün olan en üst, en dış tabakası. Eksozferin alt tabanının yere olan uzaklığı yaklaşık 700 km.dir.
Ekvatoral Hava Ekvator kuşağı üzerinde ve yakın enlemler üzerinde görülen alçak basınç karakterli, yer ve mevsimine göre değişmekle birlikte konvektif-kararsızlık faaliyetlerin fazla olduğu, yerde konverjans, yukarı seviyelerde diverjansın bulunduğu, sıcak ve nemli hava kütlesi. Bergeron'un hava kütleleri sınıflamasında 'E' ile sembolize edilir. Tropikal hava kütlelerinden değişmeyen temel özellikleri -nem ve sıcaklık gibi- nedeniyle ayrılır. Ekvator bölgesinden kuzey ve güney yönüne doğru hareketleri sırasında oluşturdukları batılı akımlar nedeniyle subtropikal antisiklonların oluşmasına neden olurlar.
Elefanta Güneybatılı Musonların bitişinin habercisi olan, Eylül ve Ekim ayları boyunca Hindistan'ın Malabar kıyılarında güney ve güneydoğu yönlerden esen kuvvetli rüzgar.
Elektrojet Aşağı iyonosferde, ekvator yakınlarındaki aşağı enlemlerde gerçekleşen ve yerde etkileri gözlenen dar bir şerit halindeki yoğun dinamik elektrik akımları.
Enerji Dengesi Yeryüzü ile atmosferin belli seviyeleri arasında emilen ve yayılan radyasyon arasında sürekli bir fark vardır. Genel olarak denge, yer yüzünde gündüz boyunca pozitif, gece ise negatiftir. Gelen ve giden radyasyon akıları arasında tam bir eşitlik olduğunda radyasyonel denge sağlanmış olur. Radyasyon dengesi ile eş anlamlı olarak kullanılır.
Enkaz Bulutu Yerde ve yere yakın yerlerde oluşan kendi etrafında dönen, yerde oldukça fazla hasara neden olan toz veya bulut tabakası. Enkaz bulutlarının görünmesi, o bölgede kuvvetli orajın veya fırtınanın yaşanacağının habercisidir.
Enverziyon Atmosfer içerisinde yukarı seviyelere doğru çıkıldıkça hava sıcaklığının azalması yerine artmasıdır. Yer seviyesindeki enverziyonun temel nedeni, üst seviyeleri etkilemeyen alt seviyedeki radyasyonel soğumadır. Serbest atmosferde enverziyon, sıcak hava kütlesinin soğuk hava üzerine tırmanmasıyla gerçekleşir ve buna cephe enverziyonu denir. Yüksek basınç alanlarında görülen enverziyon ise çökme enverziyonudur. Enverziyonun olduğu koşullarda, enverziyon tabakası oldukça statik kararlıdır ve türbülans yoktur. Genellikle tabaka bulutların ve adveksiyon sislerinin tepelerinde görülür. Açık gecelerde radyasyon kaybı, devamlı çökme, tropopoz ve cephesel faaliyetlerle ilgili olarak enverziyon görülür.
Eşit Sapma Normal değerlerden sapmadaki eşitlik. Eşit sapma eğri veya çizgilerine izometral adı verilir. Elde edilen sapma değerleri bir harita üzerine işlenip eş olan değerler birleştirilerek eş sapmanın hangi bölgelerde aynı olduğu saptanır.
   F      
Fathom İngiliz ölçü birimi kullanan ülkelerde, okyanus derinlik ölçü birimi. 6 feet veya 1.83 metredir. 120 fathom, deniz milinin onda birine eşit olduğundan, yatay görüş uzaklığını ifade etmekte de kullanılır.
Feç Aynı yönde ve sabit hızda esen rüzgarın su yüzeylerinde oluşturduğu dalga alanları. Bu terim aynı zamanda rüzgarın esiş yönü doğrultusunda oluşan dalga alanlarının boyutunun (uzunluk, genişlik gibi) belirtilmesi için de kullanılır.
Flokus "Demet" anlamına gelen ve bulutları tanımlamada kullanılan Latince kelime. Cumulus tipi bulutlardaki demet şeklindeki görünüşleri vurgulamak için kullanılır
Fraktostratus Stratus bulutunun parçalı tabakası. Bağımsız bir şekilde gelişen, altostratus veya nimbostratus bulut tabakalarının altında yer alan, ince, alçak seviyeli, saydam bulut tipi. Nimbostratustan ayırıcı özelliği renginin daha koyu ve parçalı olmasıdır. Eğer bu bulut tipi tabaka şeklinde değil de, parçalı ve dikey gelişme gösteren tipteyse o zaman fractocumulus denir.
Fractus
(Parçalı Bulutlar)
Bir stratus formudur ve alçak bulutlar oluşurken veya dağılırken görülen intizamsız, dağınık küçük parçalar halindedirler.
   G      
Gecikme Ölçüm aletinin, ölçülmek istenen değişkene hemen tepki verememesi nedeniyle, aletin ölçtüğü değer ile ölçülmek istenen değişkenin gerçekte taşıdığı değer arasındaki fark/aletin ölçmekte geç kalmasından kaynaklanan fark. Örneğin sürekli artış gösteren bir hava sıcaklığını ölçmekte olan bir termometrenin gösterdiği değer, gerçeğinden daha düşüktür. Düşmekte olan bir sıcaklıkta ise termometre değeri gerçeğinden daha yüksek değer gösterir. Ölçüm değeri ile gerçeği arasındaki farkın büyüklüğü ölçüm aletinin yapımında kullanılan malzemenin kalitesine ve aletin ölçmek istenilen değişkene olan mesafesine bağlıdır. Özellikle termometreler için sıcaklık artışında gerçekleşen fark, düşüş sırasındakinden daha fazladır.
Gel-Git Okyanusların ve atmosferin periyodik yükselmesi ve inmesi olayı. Gel-git olayının nedeni kendi ekseni etrafında dönen yerküre üzerinde ay ve güneşin gel-git yaratan gücüdür. Bu güç gerek atmosferde gerekse okyanuslarda dalga yaratır.
Geri Boşalım Yıldırımın oluşması sırasında yerden buluta doğru yıldırım hattı boyunca olan elektrik boşalımı. Buluttan yere doğru olan yıldırımın elektrik boşalımı yanında yerden buluta doğru olan elektrik boşalımının değeri çok küçük kalır fakat belli bir patlamaya ve ateşe neden olduğu için can kaybına yol açan yangınlara neden olabilir.
Girdap Kararlı bir hava kütlesi ile karşı karşıya olan sıra dağların veya sıradağ halindeki tepelerin rüzgar tutmayan kuytu taraflarında oluşan, geniş ve yatay eksenli etkili dönüşlere verilen isim. Bu çeşit kapalı girdaplarda, dalga tepesi altındaki yer rüzgarı tersine döndüğünden bazen rüzgar altı dalgalarının altında da gerçekleşebilirler. Yatay ekseni 3 ile 10, dikey ekseni ise 1 ile 3 kilometredir. Hava yeteri kadar nemli olduğu zaman, kapalı girdabın üst kısmında çok türbülanslı olan rotor bulutları görülür. Rotor bulutun merkezi etrafında çok belirgin bir hareket vardır. Böyle bir bulutta girdabın ekseni bulut tabanından daha aşağıdadır.
Gök Gürlemeli Gökyüzü Bulut parçalarının farklı seviyelerde çizgiler boyunca ama farklı yönlerde dizildiği kaos görüntüsünde bir yapıya sahiptir. Yılın yaz yarısıyla muhakkak tam ilişkili olması gerekli değildir.
Gökgürültülü Fırtına Tek (hava-kütlesi gökgürültülü fırtınası), ardarda gelen (cephesel gökgürültülü fırtınalar) veya sıklıkla durgun hava basıncıyla (boyun) ilişkili bölgelerde olabilir. Tek fırtınalar 20 dakika ile yarım saat arasında hayat süresi olan bir yükselen veya inen hava akımı hücresidir. Bir cephenin yükselmesiyle (özellikle soğuk cepheler) desteklendiklerinde yağmur ve dolu nedenli düşey hava akımları hücrenin çevresinde balina sırtı benzeri soğuk hava kütlesi oluştururlar ve oradaki havayı yeni hücrelerin içine iterler. Bu yeni doğma hücreler sönmekte olan ana hücrelerin yerini alırlar.
Gökgürültülü Yağmur Bir cephenin önünde orta büyüklükteki bulutun yapısında meydana gelen, şeritli, noktalı, dalgalı, çizgili karmaşık görünümün ardından gelir. Değişik noktalarda yoğundur, gökgürültüsü tipi noktalar vardır, ama gökgürültüsü şart değildir.
Günlük Değişim Yer yüzeyine havanın sıcaklığı gün ortasından (güneş zamanı) biraz sonra en yüksek değerde ve sabah tanından (şafaktan) hemen sonra en düşük değerde olur. En yüksekten en düşüğe ve tekrar en yükseğe değişime sıcaklığın günlük değişimi denir. Rüzgâr hızı ve cumulus bulut örtüsü de aynı günlük değişimi takip eder. öğleden sonranın ilk saatlerinde en fazla ve şafak civarında en az. Nemlilik bunun tam tersi, öğleden sonra en düşük, şafakta civarında en yüksek olur
Gradyan Rüzgarı Değişmeyen basınç veya kontur alanı içinde, merkezkaç, Koriolis ve basınç gradyan kuvvetinin dengede olduğu durumda, izobarlara veya konturlara paralel olarak, doğrusal yönde gerçekleşen hava hareketi. Bu tür rüzgarda, sürtünmenin olmadığı, akışın eğimsiz ve doğrusal olduğu, konverjans ve diverjansın olmadığı varsayılır. Yerde sürtünme olduğundan bu tür rüzgarları yerden yaklaşık 500 m. yukarılarda görmek mümkündür.
   H-I-İ      
Hale Buz kristalleri içeren bulutların olması veya gökyüzünün buz kristalleri ile dolu olması durumunda, ışığın bu buz kristalleri tarafından kırılması ve yansıtılması sonucunda, ay veya güneşin civarında oluşan, yay veya çember şeklindeki, beyaz dahil tüm değişik renkler; taşıyan her türlü görsel meteorlara verilen genel isim. Haleyi taçtan ayıran en önemli fark; halede kırmızı rengin, çemberin ay veya güneşe bakan iç tarafında, taçta ise dış tarafında yer almasıdır. Teorik olarak, çok çeşitli hale olayının gerçekleşmesi olasıdır ama bunlardan en fazla görüleni, ay veya güneş etrafında gerçekleşen ve 22°C yarıçapa sahip aydınlık/parlak hale olayıdır. Bu halede kırmızı renk çemberi iç taraftadır ve dışa doğru sarı, yeşil ve mavi renk çemberleri izler. Bu tür halenin oluşumunda tek bir neden vardır o da 60°C eğime sahip olan altıgen buz kristallerinden ışığın kırılmasıdır. Yapılan çalışmalar, altıgen buz kristallerinden ışığın 22°C ile kırıldığını ve hale halkasında kırmızı rengin içeride mavi rengin ise dışarıda oluğunu doğrulamıştır. Halenin sınırlarının tam belirgin olmamasının iki temel nedeni vardır: Ya güneşin ufukla yapmış olduğu açı 40°C'den küçüktür ya da prizmatik buz kristalleri yatay eksenle durmaktadır. Doğruluk değeri taşımasa da, hale olayı halk arasında fırtına habercisi olarak değerlendirilir.
Hamsin Mısır'da bir grup rüzgara verilen isim. Genellikle ilkbahar aylarında güneyli yönlerden esen, kuru, sıcak rüzgar, havada bulut halinde toz ve kum katmanının oluşmasına neden olur. İnsan sağlığı için tehlikeli olmasa bile rahatsızlık vericidir. Hamsin rüzgarlarının estiği zamanlardaki sinoptik durum incelendiğinde; Akdeniz boyunca hareket eden bir alçak basınç merkezi ile Mısır üzerinde özellikle Nil Nehri kıyılarında yerleşen bir yüksek basıncın olduğu görülür. Bu koşullar altında, sıcak-kuru ve kuvvetli rüzgar öncelikle güneydoğu yönlerden esmeye başlar ve zamanla saat yönünde yön değiştirerek, Akdeniz üzerinde hareket eden alçak basınç merkezine uygun olarak, güneybatı, batı ve kuzey yönlere dönerek Mısır'da bir serinlemeye neden olur. Bu rüzgarların başlayacağının ilk göstergesi batıdan yaklaşan alçak basınç merkeziyle beraber barometrik basıncın düşmesidir. Peşinden geceleri nem düşer, kuru hava güneyden sokulur, parlak yüksek bulutlardan cirrus yaklaşmakta olan alçak basınç merkezinin habercisidir. Bu koşullar yerine gelince rüzgar hızını artırmaya başlar, hava toz ve kumla dolar, sıcaklık artar ve görüş kısıtlanır.
Harmattan Kasım ve Mart ayları arasında yaşanan kurak dönemde, Sahra Çölünden Kuzeybatı Afrika kıyılarına doğru esen, kuzey veya kuzeydoğulu, aşırı kuru ve tozlu rüzgar. Rüzgar çok tozlu ve kuru olmasına rağmen kıyıdaki havadan daha serin olması ve insanları rahatlatması nedeniyle 'doktor' olarak isimlendirilir. Taşıdığı kum ve toz bazen kalın bir bulut oluşturduğundan ve özellikle nehirlerde görüşü kısıtladığı için ulaşımı engeller.
Hava Denetim Radarı Doppler radarların yeni nesli. Radar birimi, bir dizi bilgisayar yardımıyla, bir fırtına içerisindeki havanın hareketini de içerecek şekilde yağış ve diğer hava olayları hakkında detaylı görüntü verir.
Helezonik Meteorolojide, iki izobarik ve iki izosterik (sabit özgül hacim) sınır arasında kalan atmosfer kolonunu tanımlamak için kullanılan terim. Atmosferdeki helezon alanının yoğunluğu, yatay sıcaklık gradyanına göre izobarik seviyenin eğimi ile doğru orantılıdır. Atmosferik sirkülasyonun ivme kazanıp kazanmaması da doğrudan helezonun yoğunluğuna bağlıdır.
Incus Örs anlamına gelen ve bulut tiplerini tanımlamada kullanılan Latince kelime. İyi gelişmiş Cb bulutlarının tepeleri örs biçimindedir. Örs, düzgün, lif lif veya yol şeklinde çizgili olabilir.
Interseptometre Normal yağışölçer değeri ile bitkiler tarafından tutulan yağış miktarı arasındaki farkı belirleyebilmek amacıyla herhangi bir ağaç altına ve ekin-dikin içine yerleştirilmiş olan yağış toplama aleti. Açık havada kurulan yağışölçer ile ağaç altına kurulan yağışölçer değerleri karşılaştırılarak bitkiler tarafından tutulan yağış miktarı belirlenir.
Isı Dengesi Yer ve atmosfer tarafından güneşten gelen enerjinin emilmesi ile geri verilmesi arasında gerçekleşen ortalama denge. Bu denge, ısı kaybı (yerden atmosfere geri verilen uzun dalga radyasyon) ve ısı kazancı (gelen güneş radyasyonu) arasındadır. Dengede dünyanın sıcaklığının sabit olduğu varsayılır; bu koşulda, eğer dünya aldığı ısıdan daha azını verirse ısısı artar veya çoğunu verirse ısısı azalır. Ortalama olarak, Ekvatora 35 ° enlemlerinden daha fazla yakın olan yerler güneşten daha çok enerji kazanırlar. Buradaki ısı fazlası, atmosferik dolaşım ve okyanus akıntılarıyla diğer enlemlere taşınır. Dolayısıyla ekvatordan kutuplara doğru atmosferin üst seviyelerinden sıcak hava, kutuplardan ekvatora doğru alt seviyelerden ise soğuk hava taşınımı olduğunu söylemek doğrudur. Isı dengesinin sağlanma süreci de atmosferdeki genel sirkülasyonu doğurur.
Işık Dalgaları Görülebilir tayfı oluşturan elektromanyetik radyasyon için kullanılan terim. Uzun dalgadan kısa dalgaya doğru renklerin sıralanışı şöyledir: Kırmızı, portakal, sarı, yeşil, mavi, indigo ve mor.
İcra
(İndirgeme)
Meteorolojide, bir kısım özel faktör yada faktörlerin etkisini ortadan kaldırmak amacıyla, doğrudan ölçülen değerleri, hesaplanan değerlerle değiştirmek. İcra işlemi daha çok yükseklik değişiminin ölçülen yer sıcaklığı ve basınç değerlerine yaptığı etkiyi yok etmek için kullanılır ve 'deniz seviyesine icra/indirgeme' olarak isimlendirilir. Yer sinoptik haritalarında çizilen izobarlar ve klimatolojik haritalardaki izotermler bu şekilde indirgenen bilgileri gösterir. Genellikle sıcaklık indirgemelerinde her 165 metre için 1 °C eklenir. Basınç indirgemelerinde ise sıcaklık ve yükseltiyi aynı anda içeren bir tablo kullanılır.
İklim Sınıflaması Sıcaklık, yağış, nem, rüzgar, sıcaklık ve yağış, denize uzaklık veya yakınlık gibi iklim elemanlarından bir veya birden fazlasını temel alarak, yer yüzü üzerindeki farklı bölge iklimlerinin sınıflandırılması. Sınıflandırmada bitki dağılımları gibi ölçütler de kullanılabilir.
İzler Uçakların bıraktığı izler yukarıdaki rüzgâr hızını ve yönünü söyleyebilmemize yardımcı olur. Yoğun olduklarında olası bir sıcak cephe olayının habercisidirler. İzler kalıcı olmazlarsa o zaman nispeten daha kuru bir üst atmosfere ve ona bağlı olarak büyük ölçülü bir hava bozulması olmayacağına işarettir. Yüksek hızlı üst tabaka rüzgârları izleri parçalar.
   J-K      
Jeostrofik Rüzgar Gradyan rüzgarının özel bir şeklidir. Birbirlerine zıt yönde olan basınç gradyan kuvveti ile Koriolis kuvveti arasında ve onlara dik olarak, sadece yerçekimi kuvveti etkisi altında, değişmeyen basınç alanı içinde, izobarlara paralel olarak, doğrusal yönde gerçekleşen hava hareketi. Bu tür rüzgarda, sürtünmenin olmadığı, akışın eğimsiz ve doğrusal olduğu, dikey ivme ile konverjans ve diverjansın olmadığı varsayılır.
Jet Akımları Her iki yarıkürenin orta ve tropikal-altı enlemlerinde yılankavi dolaşan yüksek hızlı rüzgâr nehirleri. Normalde (10 kilometre) yükseklikte olurlar ve alçak basıncın oluşumu ve hareketleriyle bağlantılıdırlar. Jetler normal enlemlerinin dışına çıktıklarında mevsim dışı hava koşulları oluşur.
Jevon Etkisi Yağışölçerin bizzat kendisinin neden olduğu, ölçülen yağış miktarının çevresini yansıtmadığı görüşünü açıklayan etki. Jevon'a göre, yağışölçerin kendisi, üzerinden geçen rüzgarda bir türbülans yaratır ve bu türbülansta yağışölçerin içerisine girmesi gereken yağış miktarını etkiler. Yağışölçerde gerçekleşen kayıp rüzgar hızıyla doğru orantılıdır. Birçok yerde bu etkiyi sıfırlamak için yağışölçerin etrafına rüzgar korunakları yapılmıştır.
Kahverengi Kar Bazı bölgelerde gözlenen, atmosferdeki toz parçacıkları ile karışarak yere inen ve kahverengi renkte olan kar yağışı. Dünya üzerinde yapılan gözlem kayıtlarına göre kırmızı ve sarı renkte kar yağışı da vardır.
Karaburan Orta Asya'da, İlkbahar başlarından yaz sonuna kadar hemen hemen her gün esen doğu-kuzeydoğulu kuvvetli fırtına. 'Kara fırtına' adı da verilen bu kuvvetli rüzgarlar, çöllerden kaldırdığı toz ve kumların bulut şeklinde oluşmasına, yaşamın zorlaşmasına ve gökyüzünün görülemez hale gelmesine neden olur. Fırtınalı dönemde o bölgede yaşam durur.
Kararlı Hava Akımları Sıcaklık etkisiyle veya tepelerin üstlerine itilerek veya cephesel yüzeyler etkisiyle bir hava akımının içine yükselmeye zorlanan hava tekrar çökmek, alçalmak eğilimindeyse o zaman o hava akımına kararlı hava akımı denir. Bir hava akımının kararsız tabakalarının üzerinde kararlı tabakaları veya tam tersi olabilir. Bir sıcaklık tersinmesi alttaki dengesiz bir tabakayı üstteki dengeli olandan ayırır. Dengeli hava akımlarının göstergesi katmansal bulutlar, dağılmayan, bir arada çökmek eğiliminde olan baca dumanları, kötü görüş mesafesi ve sıcaklığın uç noktalarda olmasıdır. Üzerinden geçtikleri yer katmanından daha sıcak olan hava akımları yer yüzeyi yakınında dengelidirler.
Kararsız Hava Akımları Yükselen havanın yükselmesini atmosferin kayda değer derinliklerine kadar sürdürdüğü bir hava akımıdır. Bir tersinme sonunda çıkışı durdurur ve bulutları belli bir üst seviyede tutar. Bulutların ulaşabileceği en yüksek (ve en delinemez) seviye tropopoz tabakasıdır. Cirrus ve cumulonimbus bulutlarının her ikisinin de üst noktaları, her iki yarıkürenin orta enlemlerinde yüksekliği 8 mil (13 km.) olan tropopoz katmanının hemen altında olmak zorundadır. Bu tabaka kutuplarda 5 mil (8 km.) ve ekvatorda 10 mil (16 km.) yüksekliktedir. Dengesiz hava akımları cumuluform bulutları, yükselen ve dağılan duman, iyi görüş (mesafesi) ve orta derece sıcaklıkla kendini belli eder.
Kasırga
(Hortum)
Cumulonimbus bulutundan aşağı doğru sarkan ve yere dokunan, kendi dar ekseni etrafında şiddetli bir şekilde dönerek çok uzun yol kat edebilen hava kolonu. Baca görüntülü bu olay fırtına olarak isimlendirilen hava olaylarının en tahrip edicisidir. Kasırga dünyanın belli yerlerinde sık sık görülen meteorolojik bir olaydır. Kasırganın temel karakteristikleri şunlardır: Fazla kararsızlık sonucu oluşan kuvvetli bir Cb bulutu ile aşağı doğru sarkan ve kendi etrafında dönen hareketli bir vorteks, dolu ve gökgürültüsü başta olmak üzere kuvvetli yağış, helezon şeklinde yukarıya doğru dönerek yükselen kuvvetli rüzgar ki hızı 200 ile 400 kilometre arasındadır ve saatte yatay olarak 40 ile 75 kilometre hızla 450 kilometrelik bir rotada hareket.
Katafalanks Soğuk cephe veya 'squall' yüzeyiyle eş anlamlı olarak kullanılan terim. Soğuk havanın sıcak havayla yer değiştirmesi sırasında oluşan süreksizlik hattı ve siklon yakınlarında yer alan bu hattın yerden yukarıya doğru belli bir eğimle uzanan yüzeyi.
Katalobar Belirli bir zaman dilimi içinde, barometrik basınç değerlerinin düşüş gösterdiği alan.
Knot Saatte bir deniz millik hız. Bütün dünyada kullanılan
1 nt = 1.15 mil/saat = l .852 km/saat.
Koniskop John Aitken tarafından geliştirilen ve havadaki toz miktarını belirlemede kullanılan bir alet. Alet, havadaki toz parçacıklarının yoğunluğuna göre farklı renkler verir.
   L      
Leste Maderiya ve Kanarya Adalarında hareket halindeki bir alçak basınç merkezinin ön tarafında görülen, doğulu, kuru ve sıcak rüzgar. Afrika çöllerinde esen siroko tipi rüzgarlara benzer ve Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında sıkça görülür. Esme süresi 1 ile 7 gün arasında değişmesine rağmen genellikle üç gün sürer. 25 ile 50 km/saat hızla esen rüzgar süresince sıcaklık çok yükselir fakat nem düşer.
Lisimetre Toprak içine doğru yağmur süzülme oranını belirleyen ve toprak altına yerleştirilen bir alet.
Litometeor Duman, toz veya kuru duman gibi hava içerisinde boşlukta kalabilen veya yeryüzünden rüzgar tarafından kaldırılıp havaya karıştırılmış her türlü kuru parçacıklara verilen genel isim. Zıt anlamlısı olan hidrometeorlar ise genellikle su içeririler. Litometeor daha çok katı toz, kum veya yanmadan ortaya çıkan kül parçacıklarından oluşur. Özellikle direk çıplak gözle görülemeyen kuru duman; kuru, katı kum parçacıkları ve tuzdan oluşur ve görüşü önemli ölçüde kısıtlar.
   M-N      
Maestro Adriyatik Denizinde esen kuzey batılı rüzgara verilen isim. Akdeniz'de, özellikle Sardinya ve Korsika kıyılarında esen kuzey batılı rüzgarlar için de bu isim kullanılır.
Makerel Gökyüzü Arasındaki boşluklardan mavi gökyüzünün görülebildiği, muntazam dalgalar halinde sıralanmış, yuvarlak görünüşlü, parçalı, uskumru balığının sırtına benzer görüntü sergileyen, azda olsa dikey genişlemesi olan, buz kristallerinden oluşmuş cirrocumuluslarla kaplı gökyüzü için kullanılan bir benzetme.
Meteogram Avrupa Orta Vadeli Tahminler Merkezi'nden (ECMWF) alınan 10 günlük hava tahmini içeren diyağramlar için kullanılan terim. Histogram ve grafiklerle 10 günlük bir süre için bulutluluk miktarı, 850 Mb. nispi nem oranı, 6 saatlik sürelerde mm. olarak yağış miktarı, ortalama deniz seviyesine indirgenmiş basınç, knot cinsinden 10 m. rüzgarı ve yönü, ile 2 m. sıcaklığı ve 850 Mb. sıcaklığı verilmektedir. Meteogramın meteorolojide doğrudan kullanılma yani son kullanıcı tarafından doğrudan kullanılması doğru değildir çünkü ülkemizin orografisi ECMWF sistemlerinde tam olarak tanımlanamadığından mutlaka uzman bir meteorolojist tarafından değerlendirilip, yorumlanıp rapor haline getirildikten sonra kullanıcıya verilmesi gerekmektedir. Her şeye karşın 90'lı yılların en gözde ürünlerinde birisidir.
Mezosfer Stratosferle iyonosfer arasında bulunan, yükseklikle sıcaklığın hızla düştüğü atmosfer tabakası. Yüksekliği değişiklik göstermesine karşın genellikle yerden 17 ile 80 km. yukarıda bulunur.
Nebulosis
(Çok Sisli)
Çok alçak seviyelere (hatta toprağa kadar) inen stratus bulutlarının bir türü. Çok alçak seviyelerde tamamen kapalı gökyüzüne eşlik eden bir stratus oluşumu.
Nem Adyabat Doymuş veya su buharı içeren nemli havanın yükseltilmesi. Hava parseli yükseltildiğinde doyma sıcaklığına kadar soğur ve nispi nemi yüzde yüze ulaşır. Daha fazla soğutulması ise yoğunlaşmaya neden olur. Hava nemliyse ve adyabatik olarak yükseltilirse, her yüz metrede sıcaklık 0.55 °C azalır.
Nephelemetre Optik yöntemlerle bulanık bir havada asılı duran maddelerin miktarını belirlemede kullanılan bir alet. Bir anlamda görüş ölçer olarak kullanılır. Bu aletin bir değişik şekliyle de sisin yoğunluğu ölçülmektedir.
   O-Ö      
Oklüzyon Cephesel bir depresyonun geçirmekte olduğu yaşam evrelerinin en son aşamasında görülen bir durum. Bu kavram, oklüzyonun gerçekleştiği alanda sıcak havanın yerden yukarılara soğuk hava tarafından zorla kaldırılması nedeniyle kullanılmaktadır. Genç bir cephe aşamasında iken gerideki soğuk cephe ile öndeki sıcak cephe arasında kalan alan yani sektör oldukça geniştir. Zamanla, soğuk cephe sıcak cepheden daha hızlı hareket ettiğinden sektör daralır ve soğuk ve sıcak cephenin birleştiği oklüzyon denilen bir oluk şekline dönüşür ve yerden yukarı seviyelere doğru yükselir. Oluk yani oklüzyon, bulutluluğuyla, yağışı ve rüzgar dönüşleri ile belli olur. Oklüzyon gerisindeki hava önündeki havadan daha soğuksa 'soğuk', gerisindeki hava önündeki havadan daha sıcaksa 'sıcak' oklüzyon olarak isimlendirilir. Sıcak oklüzyon durumunda aynı sıcak cephede olduğu gibi bulutluluk ve yağış cephenin önünde, soğuk oklüzyon durumunda ise, soğuk cephede olduğu gibi bulutluluk ve yağış cephenin gerisinde veya üzerindedir.
Okta Gökyüzündeki bulut miktarını belirlemek için kullanılan ve gökyüzünün sekizde birine eşit olan terim.
Oluk

Havanın esasta yükseldiği, yağmura, sağanağa ve geçici hava bozmalarına öncülük eden, alçak basıncın bir uzantısı olan bölgedir, iki türlü oluk vardır:

  1. cephesel

  2. hava kütlesi kaynaklı.

Birincisi varlığını bir cepheye (çoğunlukla eski bir cepheye) borçluyken ikincisi özellikle alçak basınç gerisindeki kutupsal hava akımları içinde oluşur.

Opakus
(Gölgeli)
Bulut türleri içindeki çeşitlilikleri anlatmak için kullanılan ve "gölgeli" anlamına gelen Latince kelime. Bu kelime altocumulus, stratocumulus ve stratus bulutlarıyla beraber kullanılır. Opacus tür bulutların olması durumunda bulut arkasındaki güneş ve ayı görmek mümkün değildir.
Oraj Cumulonimbus ve iyi gelişmiş cumulus bulutlarının yarattığı, gök gürültüsü, şimşek, hamleli yer rüzgarı, türbülans, kuvvetli yağmur sağanağı, dolu, buzlanma, orta veya kuvvetli dikey hareket ile karakterize edilen nispeten kısa süreli -yaklaşık 2 saat- lokal fırtına. Bir orajın istasyona yaklaşması durumunda önce rüzgar rasatçıdan uzaklaşıyor gibi eser ve barometre düşmeye başlar. Oraj biraz daha yaklaşınca barometre biraz yükselir ve rüzgar tam tersi yönde yön değiştirerek rasatçıya doğru esmeye başlar. Kuvvetli yağışın başlamasıyla da barometre tekrar düşer. Orajların meydana geldiği bulutlarda taban sıcaklığı yaklaşık olarak 0 °C, tepe sıcaklığı ise -20°C 'dir. Bulutun elektrik yüküne bakıldığında tavanın pozitif, tabanın negatif olduğu görülür.
Ozonosfer Oksijenden türeyen ozon gazı miktarının yüksek olduğu atmosfer tabakası. Bu tabakanın görevi güneşten gelen kızılötesi ışınlara karşı filtre mekanizması oluşturmasıdır. Troposfer ve stratosfer arasında yer alır ve yerden olan yüksekliği yaklaşık 15-20 km.dir.
Öncül Darbe
(Boşalım)
Şimşek veya yıldırım gibi elektriksel boşalımlarda, şimşek ve yıldırımın en uç tarafında gözlenen ilk ışık, ilk parlak çizgi.
Örs Bulutu Kuvvetli cumulus ve cumulonimbus bulutlarının üst seviyelerinin örs şeklini alması durumunda verilen isimdir. Olgunlaşma döneminden sonra oraja neden olabilir. Genelde ana buluttan ayrılan örs yüzlerce mil uzaklaşabilir.
   P-R      
Palouser Fırtınası Kuzey Idaho ve Doğu Washington civarında Palouser Irmağının vadisine etrafındaki yüksek dağlardan aşağı doğru esen, kuvvetli, tehlikeli katabatik rüzgar. Bu rüzgara "inek öldüren" rüzgarı da denmektedir.
Pannus Türbülanslı rüzgâr anaforlarının, yağmur, kar ve sulu sepkenin döküldüğü bulut tabanının altındaki hava tabakasını, yukarı itmesinin ve soğutmasının neden olduğu bir stratus yapısı. Sulu sepken muhakkak yere erişmeyebilir, düşerken buharlaşır ve havayı nemlendirir. Pannus hemen gelecek bir yağmurun habercisidir, bir kez yağmaya başladığında 300 metrelik bir alana kadar uzanabilir.
Parsel Tüm meteorolojik süreçlere tepki verebilen, kendi özelliklerini uzun süre koruyabilecek büyüklükte, meteorolojik özelliklerin dağılımı açısından homojen yapıdaki küçük hacimli hava parçası.
Perihelyon Dünyanın yörüngesi üzerindeki güneşe en yakın olan noktaya verilen isim. Bu terim güneş etrafında dönen bir çok gezegen yörüngesi için de kullanılabilir. "Aphelion" teriminin zıt anlamlısıdır. Bu dönem 21000 devir yılında yaklaşık Ocak ayı sıralarında bir defa yaşanır ve bu zamanda dünya güneşe en uzak olduğu noktadan 3 milyon mil daha yakın olur.
Pus Göreceli olarak büyük parçacıklardan oluşan zayıf ince sis. Atmosferde bir donukluk olduğunda ve görüş uzaklığının 1 km.den fazla olduğu zamanlarda pus terimi kullanılır ve nem oranı yüzde 95'in üzerindedir. Genellikle pusla beraber çok hafif çisenti göründüğü için pus olayı ile çisenti birbirine karıştırılır.
Rabal Radyosonde balonlarının yükselişleri sırasında teodolitle yapılan gözlemlerden elde edilen yüksek seviye rüzgarlarının yön ve hızlarını gösteren kayıtlara verilen isim.
Radon Yeryüzü kabuğundaki radyoaktif maddeler tarafından yayılan ve aşağı seviyelerdeki havanın çok küçük bir bileşenini oluşturan atıl gaz. Simgesi "Rd", atom ağırlığı 222 ve atom numarası 86'dır. Radonun bozuşumu ile ortaya çıkan alfa parçacıkları, kara üzerinde aşağı seviyelerdeki havanın iyonizasyonunda kısmen rol oynar.
Radyoaktivite Alfa ve Beta parçacıkları veya Gama ışınlarının yayılması ile birlikte, karasız elementlerin daha çok kararlı elementlere kendiliğinden ayrılması. Doğal olarak oluşan elementlerden bazılarının sahip olduğu temel özellik. Yer kabuğundaki bu tür elementler karalar üzerinde aşağı tabakalardaki havanın iyonizasyonunda önemli rol oynarlar.
Ravin Herhangi bir görsel işlem ve yardım olmadan, radyo ve balon yöntemiyle yapılan yüksek seviye rüzgar gözlemlerine verilen isim.
Rofor Uçuş yolunda olan veya olabilecek meteorolojik koşulların rakam kodu halinde verilmeye başlanacağını belirtir önek.
   S      
Sağanaklar Dengeli olmayan, nemli (yani denizsel kutupsal hava) hava akımlarıyla gelişir. Deniz üzerinde veya rüzgâra bakan kıyılarda küçük günlük değişimler olabilir fakat karada olan sağanaklar gün boyunca nadiren eş zaman dağılımlıdır. Tepe yamaçları yağışlı hava akımlarının nemlerini yağmur veya kar halinde bırakmaya zorlarlar ve böylece tepe ve dağ silsilelerinin rüzgâr altlarında sağanak etkisinde kalmayan bölgeler var olabilir, iç karada hava sabahları açık ve serindir. Sağanak, sabahla öğle öncesi arasında aniden boşalabilir fakat hava kütlesi olukları sağanakların büyük bir kısmını kendilerinde tutabilirler. Kıyı rüzgârlarına uzak olan iç karalarda geceler açıktır ve yıldızlar çok parlak görülür.
Sıcak Cephe

Serin veya soğuk hava ile sıcak hava kütleleri arasındaki ayırma şeridi. Örnek hava kütleleri, cephe ilerisinde denizsel kutupsal (çoğunlukla ısınmış ve zamanla dengeye gelmiş) ve gerisinde tropikal denizsel hava kütleleridir.
Sıcak cephe, sıcak cephe yüzeyinin yeryüzüyle buluştuğu yerdedir ve cephe gerisindeki hava, cepheye adını verir.

Sıcak Sektör Bir alçak basıncın sıcak ve soğuk cepheleriyle sarılmış tropikal denizsel hava blokudur.
Siklonik Eğer bir alçak basınç (veya siklon) gözlemcinin üzerinden geçerken rüzgârlar, beklenen şekle uygun davranışta gelişerek değişiyorsa o rüzgârlara Siklonik değişiyor denir. Kuzey yarıküresinde, siklonik olan rüzgârlar, alçak basınç merkezi gözlemcinin kuzeyine doğru kayarken, sürekli gelişme içinde, saat yönünde dönerek hareket ederken, güneye doğru kayarken ters-saat yönünde dönenerek hareket ederler.
Sis Ortama gelen bir rüzgârın ardından yerin 14 radyasyonla, soğumasıyla 10 (adveksiyon sisi - öteleme sisi) veya hızlı erime sırasında olduğu gibi soğuk zemin üzerine sıcak rüzgârların gelmesinden kaynaklanabilir. Sakinhava koşullarında geceyle birlikte radyasyon sisi olma riski artar, ev ve endüstri dumanının da bu tür sisin oluşmasına katkısı vardır. Düşey rüzgârlara maruz veya yüksekliklerle çevrili vadiler bu tür sise daha yatkındır. Radyasyon sisleri normalde güneş ışınlarıyla dağılır, fakat bulutla perdelenme güneş ışınlarını kesebilir o zaman sis kalıcı olur. Kışın, eğer bu bulut stratocumulus ise o zaman sis ortamdaki dumanla birleşerek kesif-leşir (buna smog adı verilir). Yatay kütle hareketi, öte/eme (adveksiyon) kaynaklı sisler bölgeyi işgal etmekte olan cephelerin önü sıra ve ilkbaharda ve yazın ilk günlerinde de denizden esmeye başlayan meltemlerin öncesinde ortaya çıkarlar. Rüzgârın artması bazen sisi alçak stratus bulutlarının içine iter.
Soğuk Cephe Bir sıcak (genellikle tropikal denizsel) ve bir soğuk (genellikle kutupsal denizsel) hava kütleleri arasındaki ayırıcı ara kuşak. Soğuk cephenin geçme süresi, sıcak cephenin geçme süresinin yarısı kadar olma eğilimindedir. Soğuk cephesel yüzey eğimi, ters yönde ve sıcak cephe eğiminin yaklaşık iki katıdır
Stratosfer Tropopoz üzerindeki üst atmosfer bölgesi. Orada kayda değer bir hava olayı olmaz.
   T      
Tabaka Bulutlar "Sıralar halinde bulutlar" olarak da isimlendirilen bu bulut tiplerinde dikey yukarı gelişmeler gözlenmez. Cirrus, cirrocumulus, cirrostratus, altocumulus, altostratus, nimbostratus, stratus ve stratocumulus tipi bulutlar tabaka bulutlar grubu içerisinde yer alır.
Teodolit Yükseklik ve azimut açısını ölçmek suretiyle pilot balon veya pibalın atmosfer içerisindeki hareketini izlemeye yarayan optik alet. Yatay ve dikey eksen etrafında rahatlıkla dönebilen teodolit yardımıyla yatay ve dikey açı rahatlıkla bulunabilir. Bu açılar yardımıyla da istenilen seviyelerdeki rüzgarın yön ve hızı hesaplanabilir. Hesaplamalarda daha çok diyagramlar kullanılır.
Tersinme (Inversiyon) Normalde hava sıcaklığı her 300 metre yükseldikçe 2.5 derece (kilometre başına 8°) azalır. Sakin koşullarda, geceleri olduğu gibi, yeryüzü soğur, o zaman yerin hemen üzerindeki hava tabakası da soğur ama onun da biraz üzerindeki katman sıcak kalır. Böylece yükseklikle sıcaklık değişimi tersine döner ve sıcaklı belli bir mesafe için yerden yükseldikçe artar. Bu tersine sıcaklık katmanlaşmasına tersinme adı verilir. Hava yüksek seviyelerden aşağı inip ısındığında da çok kuvvetli tersinme meydana gelir. Tropopoz (troposferin üstü) altındaki tüm meteorolojik olayları kapana alıp, izole eden güçlü ve kalıcı bir tersinmedir. Herhangi bir yükseklikteki tersinme de aynı davranışta bulunma eğilimindedir. Sc ve As gibi katmansal bulutları tuzağa alırlar.
Tropopoz Troposferden daha yukarı hava akımı çıkmasına mani olarak, meteorolojik olaylara bir üst sınır koyan, yaklaşık 8 mil (13 km.) yukarıda bir atmosfer bölgesidir. Sıcaklığın yükseklikle değişmez kalmasıyla öz-günleşmiştir.
Troposfer Atmosferin, hava olaylarının oluştuğu bölgesi. Sıcaklığın yükseklikle azalması ile özgünleşmiştir ki bu tropopoz katmanında geçerli olmayan koşuldur.
   V      
Velo Bulut Deniz veya okyanus sahilleri boyunca sık sık görülen yüksek seviyedeki sis tabakasına verilen isim. Yer sisinden farkı, sis tabanının yerden yukarıda olmasıdır.
Vendavales Cebelitarık Boğazında ve İspanya'nın doğu kıyıları açıklarında esen kuvvetli güneydoğulu rüzgarlara verilen isim. Bu rüzgarlar daha çok, Eylül ile Mart ayları arasında görülen depresyonlarla beraber fırtınalı ve yağışlı hava şartlarına neden olurlar.
Veri Şamandıraları Hava ve suya ilişkin, sıcaklık, rüzgar hızı, hava basıncı ve dalga koşullarını ölçümleyip, radyo sinyalleri ile merkeze ulaştıran, Meksika Körfezi ve Amerika'nın Atlantik ve Pasifik Okyanusu kıyılarına yerleştirilen veri toplayıcı şamandıralar.
Verniye Ölçülen değerler en yakın tam ölçeğe kadar sağlıklı bir şekilde belirlenemediği zaman, ıskalanın bölümlerinin kesirlerine kadar ölçmek için kullanılan alet. Verniye, aletin ana ıskalası boyunca hareket edecek şekilde düzenlenmiştir. Ana ıskala değeri okununca o noktaya kaydırılan verniye ile daha detaylı, daha sağlıklı, daha ince bir ölçüm yapılabilir.
Vertebratus
(Omurga)
Latince'de "omurga" anlamına gelen ve bulut tanımlamasında kullanılan bir kelime. Bulutların omurga, kaburga kemikleri veya balık iskeleti şeklinde sıralanması durumunda kullanılan terim. Terim daha çok cirrus bulut sınıflamasında kullanılır.
Virga Aktif cepheler geçerlerken en alt kısımlarında görülen alçak bulut lüleleri (demetçikleri). Özellikle kar yağarken neredeyse yere erişirler.
   Y      
Yalancı Ay Gerçek ayın etrafında ayın şekline benzer ama renk ve ışık olarak ondan daha sönük olan ay görüntüsü. Bu olay sahte/yalancı güneşe göre daha az gözlenen bir olaydır.
Yalancı Güneş Güneşle aynı yükseltide, güneşin 22° sağında veya solunda oluşan en az güneş kadar parlak ve renkli yalancı güneş. Bu durumda güneş iki tane gibi görülür. Yalancı güneş 22 derece uzakta görülebildiği gibi, 46, 90 ve 120 derecelerde de görülebilir. Yalancı güneşin oluşmasının nedeni buz kristallerinden geçen güneş ışınlarının kırılmasıdır. Bu olay genellikle kış aylarında, orta enlemlerde havada cirrus bulutları olduğu zaman gözlenir.
Yan Hat Cumulus veya tepe yapabilen kümülüsler içerisinde dikine faaliyetlerin çok fazla olduğu "süper hücre" denilen çok aktif kısımlarının (genellikle güney batı tarafında ) merdiven basamağı görüntüsüne sahip olan bölümü.
Yılın Kış Yarısı Herhangi bir meridyende en kötü ayları içeren zaman dilimi; yani en soğuk, en rüzgârlı ve büyük fırtınaların olduğu zaman dilimi. Bunun resmi kış tarihleriyle çakışması gerekmez, sonbahardan ilkbahara kadar uzanabilir.
Yılın Yaz Yarısı Yılın en az soğuk hava ve en az büyük fırtınaların olduğu, en sıcak ve güneşli aylarını kapsayan zaman dilimi.
Yumaklanma (Floccus) Gökgürültülü hava koşullarında, yapağılı koyun sürüsü görünümünü andıran, altocumulus bulutlarının bir türü. Çoğunlukla castellanus ile birlikte görünür
Yüksek Basınç Sırtı Genellikle bir yüksek basıncın uzantısı olan, havanın çöktüğü bölge
Yükseltilmiş Cephe
(Oklüzyon)
Soğuk cepheler sıcak cephelerden daha hızlı hareket ederler öyle ki sonunda soğuk cephe sıcak cepheye yetişerek onun yerini alır ve sıcak hava gittikçe yerden yukarı itilir. Öndeki serin hava ile arkadaki soğuk hava arasındaki ara bölgeye soğuk ötelemesi adı verilir. Eğer cephe arkasındaki hava, cephe önündekinden daha sıcaksa o zaman sıcak ötelemesi adını alır. Çoğu karasal alanlar diğer türdeki cephelerden çok ötelenmiş cephelerle karşılaşırlar.
Yükselti Yağmurları (Orografik Yağmurlar) Nemli hava akımlarının dağların veya tepelerin üzerine doğru yükselmesiyle oluşan yağmurlardır. Yağış yılın herhangi bir zamanında kar veya sulu sepken halinde olabilir. Açık alanda veya kıyı düzlüklerinde hiçbir yağış bırakmayan hava akımları yükselti sırtlarını aşmaya zorlandıklarında yoğun ve sürekli yağmur, sağanak, gökgürültülü fırtına meydana getirebilirler.

Kaynakça:
Alan Watts "Anında Hava Tahmini"
Miktat Kadıoğlu Ders Notları
TC.Meteoroloji Genel Müdürlüğü Yayınları
Tübitak "Bilim ve Teknik"

 
   
Satelite image by Meteo France Weather Movie composed with satelite images Evropa Vidljivost Evropa Toplotni index Evropa Vlaga Evropska Satelitska slika
Forecast image by Meteo France Weather Maps by The Weather Underground, Inc. Evropa Veter Evropa Hladen veter Evropa Rosišèe Evropa Jet Stream
   
T.C.Kimlik No Sorgulama .   Vergi Kimlik SorgulamaGünlük Döviz KuruSon Depremler Posta Kodlari
SSK web sitesi. ösym Sınav Sonuçlari. Faydalı Linkler Yasal Uyari!!
ESMER Internet Hizmetleri
yurttahava © 2007 Copyright